Terapi HIV

Rawatan ditawarkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia(KKM) adalah ubat highly active antiretroviral therapy (HAART). Ini adalah merupakan kombinasi sekurang-kurangnya 3 jenis ubat anti-HIV yang dapat mengurangkan jumlah virus HIV dalam badan dan keterukan penyakit HIV. Rawatan ini terdapat di klinik kesihatan terpilih dan kebanyakan hospital KKM.

Tidak semua pesakit HIV memerlukan rawatan anti HIV pada peringkat awal penyakit mereka. Keputusan untuk memulakan rawatan adalah bergantung kepada penilaian doktor terutamanya keadaan pesakit yang terkini, jumlah sel T CD4  dalam badan, serta kepatuhan pesakit kepada rawatan.

Rawatan selalunya dimulakan untuk pesakit seperti berikut:

  1. Pesakit yang mempunyai gejala klinikal AIDs
  2. Pesakit HIV yang mempunyai gejala klinikal walaupun jumlah CD4 >350 sel/mL
  3. Pesakit HIV yang tiada gejala klinikal tetapi jumlah CD4 <350 sel/mL
  4. Pesakit HIV yang tiada gejala klinikal dan jumlah CD4 >350 sel/mL tetapi peratus CD <14 %

Jika memenuhi kriteria di atas, rawatan pilihan pertama akan dimulakan. Jika virus HIV menjadi kebal kepada rawatan pilihan pertama atau berlaku kesan sampingan yang teruk maka rawatan pilihan kedua akan dicadangkan.

Rawatan yang terdapat di Malaysia adalah seperti yang terdapat di jadual 1. Rawatan anti-HIV ini dikelaskan mengikut tempat mereka bertindakbalas menyerang virus HIV.

  1. Nucleosidase reverse transcriptase inhibitors(NRTI)/ Nucleosidase reverse transcriptase inhibitors (n+TRI)
    1. Zidovudine (AZT)
    2. didanosine buffered (dd) or enteric coated (ddI EC)
    3. stavudine (d4T)
    4. Lamivudine (3TC)
    5. abacavir (ABC)
    6. tenofovir (TDF)
    7. Emtricitabine (FTC)
  2. Non nucleoside reverse trancriptase inhibitor (NNTRI)
    1. Nevirapine
    2. Efavirens
    3. Etravirine
  3. Protease Inhibitor
    1. Indinavir (IDV)
    2. Lopinavir/ritonavir (Kaletra)
    3. Saquinavir
    4. Atazanavir (ATV)
    5. Darunavir (Prezista)
    6. Ritonavir
    7. Nelfi navir (Viracept)
  4. Integrase inhibitors
    1. Raltegravir (Isentress)
  5. CCR5 Antagonists
    1. Maraviroc (Celsentri)
  6. Fusion inhibitor
    1. Enfuritide (Fuzeon)

Kepentingan kepatuhan kepada terapi HIV

Sebelum dimulakan rawatan HIV, doktor atau pegawai farmasi akan menerangkan kepentingan utk mematuhi terapi HIV. Ini adalah kerana terapi HIV memerlukan anda mematuhi masa memakan ubat pada masa yang sama setiap hari serta lawatan ulangan yang tetap. Anda boleh memilih untuk menunda rawatan jika terdapat faktor klinikal serta faktor psikososial yang mungkin menghalang. Ini adalah kerana ubat HAART memerlukan kepatuhan kepada masa pengambilan ubat dan rawatan susulan yang teratur.

Ketidakpatuhan terapi menghalang virus HIV boleh menyebabkan kegagalan rawatan. Jika berlaku kegagalan rawatan maka rawatan HIV pilihan kedua terpaksa dimulakan dan ini mengakibatkan kos yang lebih tinggi dan kemungkinan kesan sampingan yang lebih kuat.

Bagaimana membantu klien patuh kepada rawatan HIV

Apabila anda bersetuju untuk dimulakan rawatan HIV, doktor perlu memberi kaunseling dos ubat, masa pengambilan ubat yang sesuai dengan aktiviti seharian anda serta kepentingan kepatuhan kepada rawatan HIV. Anda juga dinasihatkan untuk meminta bantuan kawan atau keluarga dalam membantu untuk mengingatkan anda mengambil ubatan secara teratur. Doktor serta staf juga perlu memberi  nombor telefon untuk dihubungi jika terdapat sebarang masalah yang timbul sepanjang rawatan.

Kesan sampingan rawatan HIV

Kesan sampingan rawatan HIV adalah mengikut jenis ubatan HIV yang diberikan kepada anda. Ia mungkin menyebabkan berlakunya terhenti rawatan dan ketidakpatuhan. Walau bagaimanapun jika ianya berlaku anda perlu berjumpa segera dengan doktor.

Kesan sampingan ubat adalah seperti berikut:

ARV

Kesan sampingan

Zidovudine AZT Anaemia (kurang sel darah merah) atau neutropenia (kekurangan sel darah putih)
Masalah penghadaman
Stavudine D4T Laktik asidosis
Lipoatrophy (pengecutan sel lemak) / sindrom metabolik
Peripheral neuropathy (masalah saraf)
Tenofovir TDF Toksisiti ginjal
Efavirens Toksisiti sistem saraf
Halusinasi atau psikosis
Nevirapine Hepatitis (radang hati)
Reaksi alahan
Sindrom Steven- Johnson

Bilakah rawatan untuk peskait HIV perlu dimulakan?

  • Apabila jumlah CD4 < 300 cells/mm3

Bagi pesakit HIV yang mempunyai jumlah  CD4 > 350 but < 500 cells/mm3, rawatan boleh dimulakan sekiranya :

  • Mereka mempunyai hubungan seksual dengan pasangan HIV negatif
  • Mempunyai motivasi yang tinggi untuk mematuhi peraturan rawatan
  • Mengandung atau menyusukan bayi
  • Mengalami jangkitan Hepatitis B
  • Melakukan aktiviti homoseksual tanpa menggunakan kondom
  • Mengalami jangkitan TB yang aktif
Jadual 1 : Ubat Antiretroviral yang berdaftar di Malaysia

 

Semakan Akhir : 28 Ogos 2015
Penulis : Dr. Hasniza bt. Hasim